English | नेपाली
कक्षा ०३
निषेधदेखि नियमनसम्म
०१
निषेध भनेको के हो?
निषेध भनेको केही गतिविधिलाई कानुनद्वारा रोक्ने निर्णय हो।
क्यानाबिस निषेध गरिएको अवस्थामा, विशेष छुटको व्यवस्था नभएसम्म, कानुनले क्यानाबिस खेती गर्न, उत्पादन गर्न, आफूसँग राख्न, बेच्न वा उपलब्ध गराउन गैरकानुनी बनाउन सक्छ।
तर निषेध भनेको केवल:
“क्यानाबिस गैरकानुनी छ।”
भन्नु मात्र होइन।
निषेधको व्यवस्थाले कसैले यी नियम उल्लङ्घन गरेमा के हुन्छ भन्ने पनि निर्धारण गर्छ।
कानुन र क्षेत्राधिकारअनुसार यसको परिणाममा सामान जफत, जरिवाना, पक्राउ, आपराधिक अभियोग वा कैद पर्न सक्छ।
सरकारले किन कुनै कुरा निषेध गर्छ?
सामान्यतया सरकारले हानिकारक वा अस्वीकार्य ठानेका गतिविधि रोक्न वा कम गर्न निषेधको प्रयोग गर्छ।
क्यानाबिस नीतिमा पनि सरकारले ऐतिहासिक रूपमा यसको उत्पादन, आपूर्ति, उपलब्धता र प्रयोग नियन्त्रण गर्ने प्रयासका रूपमा निषेधको प्रयोग गरेको छ।
निषेधले ती उद्देश्य पूरा गर्छ कि गर्दैन — र त्यसबाट अरू के परिणाम उत्पन्न हुन्छन् — त्यो छुट्टै प्रश्न हो।
यही प्रश्नले अन्य विकल्पहरूको खोजी गर्न मद्दत गर्यो।
निषेधले कानुनी अनुमति हटाउँछ।
नियमनले अनुमतिका लागि नियम बनाउँछ।
अब आउने यस कक्षाका सबै विषय बुझ्नका लागि यही भिन्नता आधार हो।
वैधानिकीकरण बुझ्नका लागि, पहिले कानुनमा के परिवर्तन हुँदैछ भन्ने बुझ्नुपर्छ।
०२
नियमन भनेको के हो?
नियमनले कुनै गतिविधिलाई अनुमति दिन्छ—तर त्यसका लागि नियमहरू बनाउँछ।
क्यानाबिस निषेधबाट नियमनतर्फ जाँदा यसको अर्थ जे पनि गर्न पाइन्छ भन्ने होइन।
बरु कानुनले के गर्न पाइन्छ, कसले सहभागी हुन पाउँछ, कुन सर्तमा गर्न पाइन्छ र नियम लागू गर्ने जिम्मेवारी कसको हुन्छ भन्ने निर्धारण गर्छ।
नियमन गरिएको क्यानाबिस प्रणालीले यस्ता कुराहरू निर्धारण गर्न सक्छ:
को?
कसले क्यानाबिस खेती, उत्पादन, बिक्री, सिफारिस, खरिद वा प्रयोग गर्न पाउँछ।
के?
कुन बिरुवा, उत्पादन वा क्यानाबिसका प्रकारलाई अनुमति दिइन्छ।
कहाँ?
कहाँ क्यानाबिस खेती, उत्पादन, बिक्री वा प्रयोग गर्न पाइन्छ।
कसरी?
उत्पादन कसरी उमार्ने, प्रशोधन गर्ने, परीक्षण गर्ने, प्याकेजिङ गर्ने, लेबल लगाउने र वितरण गर्ने।
कति?
आफूसँग राख्न, खेती गर्न, खरिद गर्न वा उत्पादन गर्न पाउने परिमाणमा सीमा तोकिन सक्छ।
कानुनी हुनुको अर्थ नियमन नभएको होइन
हामीले दैनिक जीवनमा प्रयोग गर्ने धेरै वस्तु र गतिविधि कानुनी छन्, तर ती नियमअन्तर्गत सञ्चालन हुन्छन्।
औषधिको उत्पादन र सिफारिससम्बन्धी नियम हुन्छन्। खाद्य व्यवसायले सुरक्षा मापदण्ड पालना गर्नुपर्छ। किसानले कृषि सम्बन्धी आवश्यकताहरू पूरा गर्नुपर्छ। मदिरा र सुर्तीमा उमेरको सीमा, इजाजतपत्र तथा अन्य नियन्त्रण हुन्छन्।
क्यानाबिस नियमनको आधारभूत विचार पनि यही हो:
अनुमतिसँग नियम पनि आउँछन्।
विभिन्न सरकारले फरक-फरक नियम बनाउन सक्छन्, तर आधारभूत परिवर्तन एउटै हो।
निषेधले सोध्छ:
के हुनै हुँदैन?
नियमनले सोध्छ:
के हुन सक्छ—र कुन सर्तमा?
वैधानिकीकरणले कानुनी बाटो खोल्छ। नियमनले त्यो बाटो कस्तो हुने भन्ने निर्धारण गर्छ।
०३
एउटै नियमबाट धेरै नियमसम्म
निषेध सरल हुन सक्छ। नियमनका लागि धेरै निर्णयहरू गर्नुपर्छ।
निषेधको अवस्थामा मुख्य नियम सीधा हुन सक्छ:
तपाईंले यो गर्न पाउनुहुन्न।
तर कुनै प्रयोजनका लागि क्यानाबिसलाई अनुमति दिइएपछि सरकारले धेरै प्रश्नहरूको उत्तर दिनुपर्छ।
खेती
कसले क्यानाबिस खेती गर्न पाउँछ? कति मात्रामा? कहाँ?
उत्पादन
कसले क्यानाबिसबाट औषधि, खाद्य पदार्थ, अर्क वा अन्य उत्पादन बनाउन पाउँछ?
गुणस्तर र परीक्षण
उपभोक्तासम्म पुग्नुअघि उत्पादनले कस्ता गुणस्तर मापदण्ड पूरा गर्नुपर्छ?
बिक्री
कसले क्यानाबिस बेच्न पाउँछ र कस्तो माध्यमबाट बेच्न पाउँछ?
पहुँच
कसले क्यानाबिस प्राप्त गर्न पाउँछ—उदाहरणका लागि, दर्ता भएका बिरामी, वयस्क, व्यवसाय वा अनुसन्धानकर्ता?
प्याकेजिङ र जानकारी
उत्पादनको लेबलमा के जानकारी हुनुपर्छ? कस्ता दाबी गर्न पाइन्छ?
विज्ञापन
क्यानाबिस व्यवसायहरूले आफ्ना उत्पादनको प्रचार कसरी र कहाँ गर्न पाउँछन्?
कर र शुल्क
व्यवसाय, उत्पादन वा कारोबारमा कर वा इजाजतपत्र शुल्क लगाइने हो?
कार्यान्वयन
कसैले नियमन गरिएको प्रणालीभन्दा बाहिर काम गरेमा के हुन्छ?
नियमन एउटा औजारको बाकस हो।
विभिन्न सरकारले आफूले हासिल गर्न खोजेको उद्देश्यअनुसार यी औजारहरूको फरक–फरक संयोजन रोज्छन्।
मेडिकल क्यानाबिस कार्यक्रमलाई औद्योगिक हेम्प कार्यक्रमभन्दा धेरै फरक नियम आवश्यक पर्न सक्छ। वयस्क प्रयोगलाई अनुमति दिने प्रणालीका लागि फेरि अर्को प्रकारका सुरक्षा व्यवस्था आवश्यक हुन सक्छ।
त्यसैले “क्यानाबिस कानुनी छ” मात्र भन्नुले धेरै कुरा बताउँदैन।
अझ उपयोगी प्रश्न हो:
के कानुनी छ, कसका लागि, र कुन नियमअन्तर्गत?
कानुनले ढोका खोल्न सक्छ। नियमनले मानिसहरू त्यो ढोकाबाट कसरी प्रवेश गर्छन् भन्ने निर्धारण गर्छ।
०४
फरक उद्देश्य, फरक बाटो
क्यानाबिसको नियमन केही हदसम्म यसको प्रयोग केका लागि गरिन्छ भन्ने कुरामा निर्भर हुन्छ।
सबै ठाउँमा क्यानाबिसलाई एउटै उत्पादनका रूपमा नियमन गरिँदैन।
कक्षा ०१ मा हामीले देखेझैँ, एउटै बिरुवाका धेरै फरक प्रयोग हुन सक्छन्। नियमनले प्रायः यी भिन्नताहरूलाई ध्यानमा राख्छ।
आधुनिक क्यानाबिस नीतिमा मुख्यतः तीनवटा बाटो बारम्बार देखिन्छन्।
औद्योगिक र हेम्प
क्यानाबिसलाई रेसा, बीउ, खाद्य पदार्थ, तेल तथा अन्य औद्योगिक प्रयोगका लागि खेती गर्न सकिन्छ।
धेरै कानुनी प्रणालीले हेम्पलाई अन्य क्यानाबिसबाट छुट्याउन परिभाषाहरू प्रयोग गर्छन्। यस्ता परिभाषामा THC को सीमा, बिरुवाको प्रजाति वा प्रयोगको उद्देश्य समावेश हुन सक्छ।
नियमहरू खेती, बीउ, प्रशोधन, परीक्षण र व्यापारमा केन्द्रित हुन सक्छन्।
औषधीय
मेडिकल क्यानाबिस प्रणालीले क्यानाबिस वा क्यानाबिसबाट बनेका उत्पादनलाई औषधीय प्रयोजनका लागि प्रयोग गर्ने कानुनी बाटो खोल्छ।
प्रणालीअनुसार नियमहरूले बिरामी, स्वास्थ्यकर्मी, स्वीकृत उत्पादन, खेती, उत्पादन, वितरण तथा गुणस्तर मापदण्डलाई समेट्न सक्छन्।
मेडिकल पहुँच हुनुको अर्थ क्यानाबिस सबैका लागि सामान्य रूपमा कानुनी हुनु आवश्यक छैन।
वयस्क प्रयोग
केही कानुनी क्षेत्रले वयस्कहरूलाई गैर-औषधीय प्रयोगका लागि क्यानाबिस राख्न वा प्राप्त गर्न अनुमति दिन्छन्।
यस्ता प्रणालीले सामान्यतया उमेर, साथमा राख्न पाइने मात्रा, खेती, उत्पादन, खुद्रा बिक्री, उत्पादन, विज्ञापन तथा सार्वजनिक प्रयोग सम्बन्धी नियम बनाउँछन्।
यहाँ पनि, अनुमति सीमासहित आउँछ।
यी बाटाहरू छुट्टाछुट्टै पनि हुन सक्छन्।
एउटा देशले औद्योगिक हेम्पलाई अनुमति दिँदै अन्य क्यानाबिसलाई निषेध गर्न सक्छ।
एउटा देशले मेडिकल क्यानाबिसलाई अनुमति दिँदै वयस्क प्रयोगलाई निषेध गर्न सक्छ।
वा कुनै कानुनी क्षेत्रले तीनवटैलाई अनुमति दिन सक्छ—तर फरक नियम र फरक बाटोअन्तर्गत।
औद्योगिक र हेम्प
खाद्य · रेसा · बीउ · सामग्री
औषधीय
बिरामी · उत्पादन · स्वास्थ्य सेवा
वयस्क प्रयोग
वयस्क · पहुँच · नियन्त्रित बजार
०५
जिम्मेवार को हो?
विभिन्न व्यक्तिहरूले आफ्नो जिम्मेवारी बुझेर पूरा गरेमा मात्र नियमन प्रभावकारी हुन्छ।
नियमन गरिएको क्यानाबिस प्रणाली सरकारले मात्र बनाउने होइन।
यसमा खेती गर्ने व्यक्तिदेखि अन्ततः उत्पादन प्रयोग गर्ने व्यक्तिसम्म—सम्पूर्ण प्रक्रियामा सहभागी सबैको भूमिका हुन्छ।
सरकार
सरकारले कानुनी संरचना तयार गर्छ।
कुन गतिविधिलाई अनुमति दिने, निषेध गर्ने वा सीमित गर्ने भन्ने निर्णय गर्छ र ती नियम कार्यान्वयन गर्ने जिम्मेवारी सम्बन्धित सरकारी निकायलाई दिन्छ।
नियामक निकाय
नियामक निकायहरूले कानुनलाई मापदण्ड, प्रक्रिया र अनुगमन मार्फत कार्यान्वयनमा ल्याउँछन्।
प्रणालीअनुसार उनीहरूले इजाजतपत्र जारी गर्ने, व्यवसाय वा उत्पादन स्थलको निरीक्षण गर्ने, उत्पादनसम्बन्धी मापदण्ड निर्धारण गर्ने, सूचना सङ्कलन गर्ने तथा नियम पालना गराउने काम गर्न सक्छन्।
कृषक तथा उत्पादक
क्यानाबिस खेती वा उत्पादन गर्नेहरूले आफूलाई लागू हुने नियमभित्र रहेर काम गर्नुपर्छ।
यसमा खेती, अभिलेख राख्ने, प्रशोधन, परीक्षण, भण्डारण तथा उत्पादनको ओसारपसार सम्बन्धी आवश्यकताहरू समावेश हुन सक्छन्।
व्यवसाय
उत्पादन बनाउने वा बिक्री गर्ने व्यवसायहरूको पनि आफ्ना उत्पादनप्रति जिम्मेवारी हुन्छ।
नियमहरूले गुणस्तर, प्याकेजिङ, लेबलिङ, विज्ञापन, बिक्री तथा उपभोक्तालाई दिइने जानकारी जस्ता विषय समेट्न सक्छन्।
स्वास्थ्य प्रणाली
जहाँ क्यानाबिस औषधीय रूपमा प्रयोग गरिन्छ, त्यहाँ स्वास्थ्यकर्मी, फार्मेसी, अस्पताल वा अन्य अधिकृत सेवा प्रदायकहरूको निश्चित जिम्मेवारी हुन सक्छ।
उनीहरूको भूमिका कस्तो हुन्छ भन्ने कुरा सम्बन्धित नियामक प्रणालीमा धेरै हदसम्म निर्भर हुन्छ।
उपभोक्ता
नियमनले क्यानाबिस प्रयोग गर्ने व्यक्तिका लागि पनि जिम्मेवारी निर्धारण गर्छ।
यसमा उमेरसम्बन्धी सीमा, साथमा राख्न पाइने मात्रा, कहाँ प्रयोग गर्न पाइन्छ, नशाको अवस्थामा सवारी चलाउनेसम्बन्धी कानुन तथा अरूलाई उपलब्ध गराउन नपाइने नियमहरू समावेश हुन सक्छन्।
नियमन साझा जिम्मेवारीको प्रणाली हो।
सरकारले नियम बनाउँछ।
नियामक निकायले त्यसको अनुगमन गर्छन्।
उत्पादक र व्यवसायले नियम पालना गर्छन्।
उपभोक्ताको पनि जिम्मेवारी हुन्छ।
नियमन गरिएको बजार सम्पूर्ण शृङ्खलामा जिम्मेवारी कायम हुँदा मात्र प्रभावकारी हुन्छ।
कसको के जिम्मेवारी हो भन्ने कुरा मानिसहरूले बुझेपछि मात्र नियमले वास्तविक अर्थ राख्छ।
०६
फरक ठाउँ, फरक मोडेल
क्यानाबिस नियमनका लागि एउटै मात्र मोडेल छैन।
देशहरू—र कहिलेकाहीँ एउटै देशभित्रका प्रदेश वा राज्यहरूले समेत—क्यानाबिसका लागि निकै फरक दृष्टिकोण अपनाएका छन्।
यी भिन्नताहरूले कानुन, जनस्वास्थ्यका प्राथमिकता, राजनीति, संस्कृति, कृषि र स्थानीय परिस्थिति प्रतिबिम्बित गर्छन्।
कतै औषधीय प्रयोगलाई अनुमति छ
औषधीय प्रणालीअन्तर्गत बिरामीहरूलाई क्यानाबिस उपलब्ध हुन सक्छ, जबकि गैर-औषधीय प्रयोग निषेधित रहन सक्छ।
को योग्य हुन्छ र क्यानाबिस कसरी उपलब्ध गराइन्छ भन्ने नियम ठाउँअनुसार निकै फरक हुन सक्छ।
कतै वयस्क प्रयोगलाई अनुमति छ
केही ठाउँमा औषधीय प्रयोजनबाहेक पनि वयस्कहरूलाई क्यानाबिस प्रयोग गर्न अनुमति दिइएको छ।
तर यहाँ पनि मोडेलहरू फरक हुन्छन्।
क्यानाबिस इजाजतप्राप्त निजी व्यवसाय, सरकारी नियन्त्रणका बिक्री केन्द्र, गैरनाफामूलक संस्था वा अन्य नियमन गरिएका प्रणालीहरू मार्फत बिक्री हुन सक्छ।
कतै व्यक्तिगत रूपमा राख्नुलाई अपराधमुक्त गरिएको छ
अपराधमुक्त गर्नु (Decriminalization) र कानुनी बनाउनु (Legalization) एउटै कुरा होइन।
कुनै ठाउँले क्यानाबिसको थोरै मात्रा साथमा राखेकोमा लाग्ने आपराधिक सजाय घटाउन वा हटाउन सक्छ—तर त्यसलाई उत्पादन र बिक्री गर्ने कानुनी प्रणाली नबनाएको हुन सक्छ।
कतै खेती गर्न अनुमति छ
केही प्रणालीले व्यक्तिगत, औषधीय वा व्यावसायिक प्रयोजनका लागि क्यानाबिस खेती गर्न अनुमति दिन्छन्।
तर खेतीका नियममा बिरुवाको संख्या, इजाजतपत्र, स्थान, सुरक्षा, परीक्षण वा उत्पादनको प्रयोग सम्बन्धी सीमाहरू हुन सक्छन्।
र कतै निषेध अझै जारी छ
धेरै देशहरूले सीमित औषधीय, वैज्ञानिक, औद्योगिक वा अन्य स्वीकृत प्रयोजनबाहेक क्यानाबिसलाई अझै निषेध गरेका छन्।
कानुनीकरण कुनै स्विच होइन।
क्यानाबिस नीतिलाई यसरी बुझ्न सजिलो लाग्न सक्छ:
गैरकानुनी → कानुनी
तर वास्तविकता प्रायः यस्तो देखिन्छ:
निषेध → अपराधमुक्ति → सीमित पहुँच → नियमन गरिएको बजार
यो पनि वास्तविकतालाई बुझ्ने एउटा सरल रूप मात्र हो।
फरक ठाउँहरू यस क्रमका फरक बिन्दुमा हुन सक्छन्—वा यीमध्ये विभिन्न व्यवस्थालाई मिलाएर आफ्नै मोडेल बनाउन सक्छन्।
मुख्य प्रश्न केवल “क्यानाबिस कानुनी छ?” भन्ने होइन।
मुख्य प्रश्नहरू हुन्:
के गर्न अनुमति छ?
कसलाई अनुमति छ?
कुन प्रयोजनका लागि?
कस्ता नियमअन्तर्गत?
क्यानाबिस नियमनको कुनै एउटै विश्वव्यापी मोडेल छैन।
०७
नियमनसँगै कथा सकिँदैन
कानुन परिवर्तन गर्दैमा क्यानाबिस नीतिसँग सम्बन्धित सबै प्रश्न समाधान हुँदैनन्।
कानुनी बाटो खोल्नु एउटा ठूलो परिवर्तन हो।
तर नियमन सुरु भएपछि पनि सरकार र समुदायले व्यवहारमा के भइरहेको छ भन्ने कुरा बुझिरहनुपर्छ।
जनस्वास्थ्य
नियामक निकायहरूले क्यानाबिसको प्रयोगको ढाँचा, स्वास्थ्यमा पर्ने प्रभाव र जोखिमहरूको अनुगमन गर्न सक्छन्—विशेषगरी युवा तथा अन्य जोखिममा रहेका समुदायहरूमा।
शिक्षा र जिम्मेवार प्रयोगसम्बन्धी जानकारी पनि यस प्रणालीको एउटा हिस्सा बन्न सक्छ।
अनियमन गरिएको बजार
कानुनी बजार स्थापना हुँदैमा गैरकानुनी वा अनियमन गरिएको बजार तुरुन्तै समाप्त हुन्छ भन्ने हुँदैन।
मूल्य, पहुँच, उत्पादनको उपलब्धता र नियमनको स्वरूपले मानिसहरू नियमन गरिएका स्रोततर्फ जान्छन् कि जाँदैनन् भन्ने कुरामा प्रभाव पार्न सक्छ।
पहुँच
कुनै प्रणाली कानुनी भए पनि केही मानिसका लागि त्यसमा पहुँच पाउन कठिन हुन सक्छ।
विशेषगरी औषधीय क्यानाबिसमा लागत, उपलब्धता र भौगोलिक पहुँच महत्त्वपूर्ण प्रश्न हुन सक्छन्।
किसान तथा उत्पादक
नियमनले उदीयमान बजारमा कसले सहभागी हुन पाउँछ भन्ने निर्धारण गर्छ।
साना उत्पादकका लागि अत्यन्त कठिन वा महँगो नियमहरूले उनीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले बनाइएका प्रणालीभन्दा निकै फरक परिणाम दिन सक्छन्।
कानुन कार्यान्वयन
सुधारपछि पनि क्यानाबिससम्बन्धी केही गतिविधि निषेधित रहन सक्छन्।
त्यसैले सम्बन्धित निकायहरूले कानुनी गतिविधि, नियमनभित्रको गतिविधि र कानुनभन्दा बाहिरको गतिविधि बीच फरक छुट्याउन सक्नुपर्छ।
प्रमाण
सायद सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा—नियमनले सिक्ने अवसर सिर्जना गर्छ।
सरकारहरूले के काम गरिरहेको छ, के काम गरिरहेको छैन र कहाँ नियम परिवर्तन गर्न आवश्यक छ भन्ने कुरा अवलोकन गर्न सक्छन्।
राम्रो नियमन समयसँगै विकसित हुन सक्छ।
कानुन पारित भएको दिनमै क्यानाबिस नीति समाप्त हुँदैन।
त्यसपछि कार्यान्वयन, अवलोकन र सुधार को निरन्तर प्रक्रिया सुरु हुन्छ।
त्यसपछि प्रश्न “के हामीले कानुन परिवर्तन गर्नुपर्छ?” बाट “के यो प्रणालीले काम गरिरहेको छ?” तर्फ सर्छ।
नियमन अन्तिम गन्तव्य होइन। यो कार्यान्वयनको सुरुवात हो।
०८
विश्वव्यापी अवधारणाबाट स्थानीय ढाँचातर्फ
हरेक नियामक प्रणालीले कुनै निश्चित ठाउँको वास्तविकतामा काम गर्नुपर्छ।
विश्वभरका सरकारहरूले क्यानाबिसका लागि विभिन्न नियामक दृष्टिकोणहरू प्रयोग गरेर हेरेका छन्।
तर एउटा देशमा काम गरेको मोडेललाई अर्को देशमा जस्ताको तस्तै सार्न सकिँदैन।
नियमनले स्थानीय कानुन, संस्था, कृषि, संस्कृति, जनस्वास्थ्यका प्राथमिकता र आर्थिक वास्तविकता अनुसार काम गर्नुपर्छ।
ठाउँबाट सुरु गर्नुहोस्
क्यानाबिस नियमनको ढाँचा तयार गर्नुअघि केही उपयोगी प्रश्नहरू सोध्नुपर्छ:
अहिलेको कानुनले के गर्न अनुमति दिन्छ?
यस वनस्पतिको स्थानीय इतिहास के हो?
अहिले नै कसले यसको खेती वा प्रयोग गरिरहेको छ?
कुन संस्थाले यसको नियमन गर्न सक्छ?
नियमनले कस्ता अवसरहरू सिर्जना गर्न सक्छ?
कस्ता जोखिमहरूको व्यवस्थापन गर्नुपर्छ?
यी प्रश्नहरूले क्यानाबिस सुधारको अवधारणालाई व्यवहारमा काम गर्ने प्रणाली निर्माण गर्ने प्रक्रियामा रूपान्तरण गर्छन्।
सिद्धान्तबाट गण्डकीतर्फ
अब हामी नेपालको गण्डकी प्रदेश तर्फ आउँछौँ।
क्यानाबिसको नेपाल र हिमाली क्षेत्रसँग ऐतिहासिक, सांस्कृतिक तथा कृषिसम्बन्धी सम्बन्ध छ।
सँगसँगै, कुनै पनि आधुनिक नियामक दृष्टिकोणले नेपालको विद्यमान कानुनी तथा शासकीय संरचनाभित्र रहेर काम गर्नुपर्छ।
त्यसैले केवल:
“क्यानाबिस कानुनी हुनुपर्छ कि पर्दैन?”
भन्ने प्रश्न सोध्नुको सट्टा, अझ उपयोगी प्रश्न सोध्न सक्छौँ:
“गण्डकीमा जिम्मेवार क्यानाबिस नियामक ढाँचा कस्तो हुन सक्छ?”
यही अर्को कक्षाको विषय हो।
कक्षा ०३ पूरा भयो
निषेधदेखि नियमनसम्म
अर्को → कक्षा ०४
गण्डकी क्यानाबिस फ्रेमवर्क
कक्षा ०३
छोटो परीक्षा
१० वटा प्रश्नबाट आफूले बुझेको कुरा हेरौँ।
१० प्रश्न · करिब ३ मिनेट · सही उत्तर सिक्ने
१. निषेधले सामान्यतया के गर्छ?
A. निश्चित गतिविधिहरूलाई निषेध गर्छ
B. व्यावसायिक बजार सिर्जना गर्छ
C. उत्पादनका मापदण्ड स्थापना गर्छ
D. औषधीय पहुँच सुनिश्चित गर्छ
२. नियमन भन्नाले के बुझिन्छ?
A. सबै कुरा गर्न अनुमति हुन्छ
B. तोकिएका नियमअन्तर्गत केही गतिविधिहरू गर्न अनुमति हुन सक्छ
C. क्यानाबिसलाई सबै कानुनबाट हटाइन्छ
D. सरकारले मात्र क्यानाबिस खेती गर्न पाउँछ
३. “क्यानाबिस कानुनी छ” भन्ने मात्र थाहा पाउँदा किन पर्याप्त हुँदैन?
A. क्यानाबिससम्बन्धी कानुन सधैँ अस्थायी हुन्छन्
B. क्यानाबिसलाई नियमन गर्न सकिँदैन
C. फरक गतिविधि र उद्देश्यका लागि फरक नियम हुन सक्छन्
D. वैधानिकीकरण भन्नाले सधैँ वयस्क प्रयोग मात्र बुझिन्छ
४. क्यानाबिस नियमनमा तलका मध्ये के समावेश हुन सक्छ?
A. खेतीसम्बन्धी नियम
B. परीक्षणसम्बन्धी मापदण्ड
C. बिक्रीसम्बन्धी प्रतिबन्ध
D. माथिका सबै
५. यस कक्षामा छलफल गरिएका तीन सामान्य नियामक मार्ग कुन हुन्?
A. भित्री, बाहिरी र हरितगृह खेती
B. औद्योगिक/हेम्प, औषधीय र वयस्क प्रयोग ✓
C. स्थानीय, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय
D. फूल, रेजिन र तेल
६. के कुनै देशले हेम्पलाई अनुमति दिँदै अन्य क्यानाबिस गतिविधिलाई निषेध गर्न सक्छ?
A. सक्छ
B. सक्दैन
७. गैरअपराधीकरण (Decriminalization) भनेको के हो?
A. पूर्ण रूपमा नियमन गरिएको व्यावसायिक बजार स्थापना गर्नु
B. कानुनी आपूर्ति प्रणाली अनिवार्य रूपमा स्थापना नगरी कुनै गतिविधिका लागि आपराधिक सजाय घटाउनु वा हटाउनु
C. क्यानाबिससम्बन्धी सबै गतिविधिलाई कानुनी बनाउनु
D. औषधीय कार्यक्रम स्थापना गर्नु
८. नियमन गरिएको प्रणालीमा कसको जिम्मेवारी हुन्छ?
A. सरकारको मात्र
B. क्यानाबिस व्यवसायहरूको मात्र
C. उपभोक्ताहरूको मात्र
D. प्रणालीभरिका विभिन्न सहभागीहरूको
९. कानुन पारित भएपछि के नियमनले क्यानाबिस नीतिका सबै समस्या समाधान गर्छ?
A. गर्छ
B. गर्दैन — कार्यान्वयन र मूल्याङ्कन निरन्तर चलिरहन्छ
१०. क्यानाबिससम्बन्धी कानुन हेर्दा हामीले कुन प्रश्न सोध्नुपर्छ?
A. क्यानाबिस राम्रो हो कि नराम्रो?
B. क्यानाबिस कानुनी हो कि गैरकानुनी?
C. के गर्न अनुमति छ, कसलाई, कुन उद्देश्यका लागि र कुन नियमअन्तर्गत?
D. कति वटा क्यानाबिस व्यवसाय छन्?
नतिजा
८–१० : उत्कृष्ट
तपाईंले क्यानाबिस नियमनका आधारभूत सिद्धान्तहरू बुझ्नुभएको छ।
५–७ : लगभग पुग्नुभयो
छुटेका विषयहरू फेरि हेर्नुहोस् र पुनः प्रयास गर्नुहोस्।
०–४ : फेरि एकपटक हेर्नुहोस्
कक्षामा फर्कनुहोस्, आधारभूत विषयहरू पुनरावलोकन गर्नुहोस् र तयार भएपछि फेरि प्रयास गर्नुहोस्।
आफ्नो उत्तर जाँच्नुहोस्
१ A · २ B · ३ C · ४ D · ५ B · ६ A · ७ B · ८ D · ९ B · १० C