English | नेपाली
कक्षा ०६
क्यानाबिस औषधि र मानव शरीर
०१
क्यानाबिसले शरीरमा कसरी काम गर्छ
क्यानाबिसले हामीलाई असर गर्छ, किनकि यसमा भएका विभिन्न यौगिकहरूले मानव शरीरका जैविक प्रणालीहरूसँग अन्तरक्रिया गर्छन्।
क्यानाबिसको बिरुवाले धेरै प्रकारका रासायनिक यौगिकहरू उत्पादन गर्छ।
तीमध्ये सबैभन्दा परिचित एउटा समूह हो:
क्यानाबिनोइड्स
CANNABINOIDS
यसमा बारम्बार आउने दुई प्रमुख नाम हुन्:
THC — Δ9-tetrahydrocannabinol
र
CBD — cannabidiol
तर क्यानाबिसमा यीबाहेक अरू धेरै क्यानाबिनोइड्स पनि पाइन्छन्।
तिनले हामीलाई किन असर गर्छन्?
मानव शरीरमा पहिलेदेखि नै एउटा जैविक संकेत प्रणाली हुन्छ, जसलाई भनिन्छ:
एन्डोक्यानाबिनोइड प्रणाली
ENDOCANNABINOID SYSTEM
यो प्रणाली क्यानाबिसका कारण हाम्रो शरीरमा बनेको होइन।
शरीर आफैंले एन्डोक्यानाबिनोइड्स (endocannabinoids) भनिने संकेत दिने अणुहरू बनाउँछ। तिनले शरीरका विभिन्न भागमा रहेका रिसेप्टरहरूसँग अन्तरक्रिया गर्छन्।
बिरुवाबाट प्राप्त क्यानाबिनोइड्सले पनि यही प्रणाली र शरीरका अन्य जैविक लक्ष्यहरूसँग अन्तरक्रिया गर्न सक्छन्।
जान्नैपर्ने तीन शब्द
एन्डोक्यानाबिनोइड्स — ENDOCANNABINOIDS
शरीरले प्राकृतिक रूपमा उत्पादन गर्ने संकेत दिने अणुहरू।
क्यानाबिनोइड रिसेप्टर्स — CANNABINOID RECEPTORS
विशेष रासायनिक संकेतप्रति प्रतिक्रिया दिने प्रोटिनहरू।
फाइटोक्यानाबिनोइड्स — PHYTOCANNABINOIDS
क्यानाबिसको बिरुवाले उत्पादन गर्ने क्यानाबिनोइड्स।
THC र CBD फाइटोक्यानाबिनोइड्स हुन्।
महत्त्वपूर्ण कुरा
क्यानाबिसको प्रभाव भनेको केवल “नशा लाग्नु” मात्र होइन।
यसका विभिन्न यौगिकहरूले शरीरसँग फरक-फरक तरिकाले अन्तरक्रिया गर्न सक्छन्।
यसको प्रभाव यी कुरामा निर्भर हुन सक्छ:
कुन यौगिक हो
कति मात्रा हो
शरीरमा कसरी प्रवेश गर्छ
प्रयोग गर्ने व्यक्ति
अन्य औषधि वा पदार्थ
र प्रयोग गरिएको परिस्थिति।
बिरुवाको रसायन र मानव शरीरको जीवविज्ञान यहाँ जोडिन्छन्।
यही अन्तरक्रिया बुझ्नु नै क्यानाबिस औषधि बुझ्ने पहिलो पाइला हो।
बिरुवामा क्यानाबिनोइड्स हुन्छन्।
मानव शरीरमा तिनसँग अन्तरक्रिया गर्न सक्ने प्रणालीहरू हुन्छन्।
अब, एन्डोक्यानाबिनोइड प्रणालीलाई अझ नजिकबाट बुझौँ।
०२
एन्डोक्यानाबिनोइड प्रणाली
हाम्रो शरीरले आफ्नै क्यानाबिनोइड-जस्ता संकेतहरू बनाउँछ।
एन्डोक्यानाबिनोइड प्रणाली (ECS) मानव शरीरभरि पाइने जैविक संकेत प्रणाली हो।
यसले कोषहरूबीचको सञ्चारलाई नियमन गर्न मद्दत गर्छ र शरीरका धेरै शारीरिक प्रक्रियाहरूमा सन्तुलन कायम राख्न भूमिका खेल्छ।
यस प्रणालीका तीन मुख्य भाग छन्।
१. एन्डोक्यानाबिनोइड्स
यी शरीरले प्राकृतिक रूपमा बनाउने संकेत गर्ने अणुहरू हुन्।
सबैभन्दा धेरै अध्ययन गरिएका दुई हुन्:
ANANDAMIDE — AEA
2-ARACHIDONOYLGLYCEROL — 2-AG
यी क्यानाबिनोइड रिसेप्टरसँग जोडिन सक्छन् र कोषको गतिविधिलाई प्रभाव पार्न सक्छन्।
२. क्यानाबिनोइड रिसेप्टर्स
दुई प्रमुख क्यानाबिनोइड रिसेप्टर हुन्:
CB1
विशेषगरी मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीमा प्रशस्त पाइन्छ, यद्यपि शरीरका अन्य भागमा पनि पाइन्छ।
CB2
विशेषगरी प्रतिरक्षा कोष र तन्तुहरूसँग सम्बन्धित छ, तर यो पनि शरीरका विभिन्न भागमा पाइन्छ।
रिसेप्टरलाई त्यस्तो स्थानका रूपमा बुझ्न सकिन्छ जहाँ विशेष रासायनिक संकेतले कोषको गतिविधिलाई प्रभाव पार्न सक्छ।
३. एन्जाइम्स
शरीरले एन्डोक्यानाबिनोइड्स बनाउने र विघटन गर्ने एन्जाइमहरू पनि उत्पादन गर्छ।
यसले आवश्यक परेको बेला एन्डोक्यानाबिनोइड संकेत उत्पन्न गर्न र त्यसपछि त्यसलाई नियमन गर्न मद्दत गर्छ।
त्यसैले आधारभूत रूपमा:
एन्डोक्यानाबिनोइड्स → रिसेप्टर्स → प्रतिक्रिया → विघटन
ECS ले के गर्छ?
अनुसन्धानले एन्डोक्यानाबिनोइड संकेत प्रणालीलाई धेरै जैविक प्रक्रियाहरूसँग सम्बन्धित देखाएको छ, जस्तै:
दुखाइ
भोक
मनोदशा
स्मरणशक्ति र सिकाइ
निद्रा
प्रतिरक्षा प्रणालीको कार्य
तनावप्रतिको प्रतिक्रिया
तर यहाँ एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा बुझ्नुपर्छ।
“भूमिका हुनु” को अर्थ “क्यानाबिसले उपचार गर्छ” भन्ने होइन।
यदि एन्डोक्यानाबिनोइड प्रणाली कुनै जैविक प्रक्रियामा संलग्न छ भने, त्यसको अर्थ क्यानाबिसले त्यो प्रक्रिया सुधार गर्छ वा त्यससँग सम्बन्धित हरेक रोगको उपचार गर्छ भन्ने हुँदैन।
यही भिन्नता नबुझ्दा क्यानाबिसको स्वास्थ्यसम्बन्धी दाबीहरू धेरै बढाइचढाइ गरिन्छन्।
यसमा क्यानाबिस कहाँ आउँछ?
बिरुवाबाट प्राप्त क्यानाबिनोइड्सले यस जैविक प्रणालीसँग अन्तरक्रिया गर्न सक्छन्।
उदाहरणका लागि, THC ले क्यानाबिनोइड रिसेप्टरहरू, विशेषगरी CB1, सक्रिय गर्न सक्छ।
CBD भने धेरै फरक तरिकाले काम गर्छ र यसको औषधीय क्रिया अझ जटिल छ। यसलाई CB1 र CB2 सक्रिय गर्ने अर्को अणु मात्र भनेर बुझ्नु हुँदैन।
हामी दुवैलाई छुट्टाछुट्टै हेर्नेछौं।
हाम्रो शरीरमा पहिलेदेखि नै एन्डोक्यानाबिनोइड प्रणाली हुन्छ। क्यानाबिसले त्यसलाई प्रभाव पार्न सक्छ।
यो भिन्नता बुझ्नु नै क्यानाबिस औषधिविज्ञान बुझ्ने आधार हो।
०३
THC
THC क्यानाबिसको “हाई” सँग सबैभन्दा बढी सम्बन्धित क्यानाबिनोइड हो।
THC को पूरा नाम delta-9-tetrahydrocannabinol (Δ9-THC) हो।
यो क्यानाबिसमा पाइने सबैभन्दा धेरै अध्ययन गरिएका क्यानाबिनोइडहरूमध्ये एक हो।
THC ले विशेषगरी मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीमा प्रशस्त पाइने CB1 रिसेप्टरहरूसँग बलियो अन्तरक्रिया गर्न सक्छ।
यसैले THC ले मानिसले कस्तो महसुस गर्छ, सोच्छ, अनुभव गर्छ र चल्छ भन्ने कुरामा किन प्रभाव पार्न सक्छ भन्ने बुझ्न मद्दत गर्छ।
THC ले के गर्न सक्छ?
मात्रा, उत्पादन, व्यक्ति र परिस्थितिअनुसार THC का प्रभाव फरक हुन सक्छन्, जस्तै:
आनन्दको अनुभूति
मनोदशामा परिवर्तन वा आनन्दको अनुभूति हुन सक्छ।
आराम
केही मानिसले तनाव कम भएको वा शान्त भएको अनुभव गर्न सक्छन्।
अनुभूतिमा परिवर्तन
समय, इन्द्रिय अनुभव र वरपरको वातावरण फरक महसुस हुन सक्छ।
भोक
THC ले भोक बढाउन सक्छ।
दुखाइ र वाकवाकी
THC र THC-सम्बन्धित औषधिहरू केही प्रकारका दुखाइ र वाकवाकीजस्ता विशेष स्वास्थ्य अवस्थाका लक्षणहरूमा अध्ययन र प्रयोग गरिएका छन्।
THC का अनिच्छित प्रभाव पनि हुन सक्छन्
यसका प्रभाव सधैं सुखद हुँदैनन्।
THC ले निम्न प्रभाव पनि पार्न सक्छ:
चिन्ता वा आत्तिने अवस्था
ध्यान र स्मरणशक्तिमा कमी
प्रतिक्रिया समय ढिलो हुनु र शारीरिक समन्वयमा कमी
चक्कर लाग्नु
मुटुको धड्कन बढ्नु
र विशेषगरी बढी मात्रामा वा संवेदनशील व्यक्तिमा अझ गम्भीर मनोवैज्ञानिक प्रभावहरू देखिन सक्छन्।
मात्रा महत्त्वपूर्ण हुन्छ
THC को थोरै र धेरै मात्राले निकै फरक अनुभव गराउन सक्छ।
THC शरीरमा कसरी प्रवेश गर्छ भन्ने कुरा पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
श्वासमार्फत लिइएको क्यानाबिसले तुलनात्मक रूपमा छिटो प्रभाव देखाउन सक्छ।
खाएर लिइएको THC ले सामान्यतया प्रभाव देखाउन बढी समय लिन्छ र यसको प्रभाव धेरै लामो समयसम्म रहन सक्छ।
यी भिन्नताहरूलाई हामी Section 06 मा थप हेर्नेछौं।
औषधीय हुनुको अर्थ जोखिमरहित हुनु होइन
THC का वैध चिकित्सकीय प्रयोग हुन सक्छन्।
तर क्यानाबिसलाई “औषधीय” भनिँदैमा THC का मनोक्रियात्मक प्रभाव हट्दैनन्, न त हरेक मात्रा स्वतः उपयुक्त हुन्छ।
यसले एउटा महत्त्वपूर्ण सिद्धान्त सिकाउँछ:
एउटै यौगिकबाट उपचारात्मक प्रभाव र अनिच्छित प्रभाव दुवै आउन सक्छन्।
त्यसैले क्यानाबिस औषधि बुझ्दा लाभ, मात्रा र जोखिमलाई सँगसँगै बुझ्नुपर्छ।
THC ले शरीर र मस्तिष्कले काम गर्ने तरिकामा परिवर्तन ल्याउँछ।
त्यो केही परिस्थितिमा उपचारात्मक रूपमा उपयोगी हुन सक्छ—र अरू परिस्थितिमा अनिच्छित हुन सक्छ।
०४
CBD
CBD पनि क्यानाबिनोइड हो—तर यसले THC भन्दा धेरै फरक तरिकाले काम गर्छ।
CBD को पूरा नाम cannabidiol हो।
THC जस्तै, यो पनि क्यानाबिसले उत्पादन गर्ने फाइटोक्यानाबिनोइड हो। तर CBD ले THC सँग सम्बन्धित विशेष प्रकारको नशा वा “हाई” उत्पन्न गर्दैन।
तर यसको अर्थ CBD निष्क्रिय छ भन्ने होइन।
CBD ले फरक तरिकाले काम गर्छ
THC का धेरै विशेष प्रभावहरू CB1 क्यानाबिनोइड रिसेप्टरहरूमा हुने प्रत्यक्ष गतिविधिसँग सम्बन्धित छन्।
CBD को औषधीय क्रिया भने अझ जटिल छ।
यसले विभिन्न जैविक संकेत प्रणालीहरूलाई प्रभाव पार्न सक्छ र शरीरको एन्डोक्यानाबिनोइड प्रणालीले कसरी काम गर्छ भन्ने कुरामा पनि असर पार्न सक्छ।
Fundamentals स्तरमा बुझ्नुपर्ने मुख्य कुरा सरल छ:
THC र CBD दुवै क्यानाबिनोइड हुन्,
तर तिनले शरीरमा एउटै तरिकाले प्रभाव पार्दैनन्।
के CBD को औषधीय प्रयोग हुन्छ?
हुन्छ—तर यहाँ सावधानीपूर्वक भाषा प्रयोग गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।
विशेष प्रकारका छारेरोग (epilepsy) सिन्ड्रोमसँग सम्बन्धित दौराहरूको उपचारमा शुद्ध CBD प्रयोगका लागि बलियो चिकित्सकीय प्रमाण छ। यस्ता अवस्थाका लागि शुद्ध CBD को prescription औषधि स्वीकृत भएको छ।
अन्य धेरै अवस्थाका लागि पनि CBD माथि अनुसन्धान भइरहेको छ।
तर:
अनुसन्धान हुनु र प्रमाणित हुनु एउटै कुरा होइन।
CBD लाई दुखाइ, चिन्ता, निद्रा, सूजन र अन्य धेरै अवस्थाका लागि व्यापक रूपमा प्रचार गरिन्छ।
तर प्रत्येक दाबीका लागि प्रमाणको स्तर एउटै छैन।
त्यसैले कुनै उत्पादनमा CBD छ भन्दैमा त्यसले कुनै रोगको उपचार गर्छ भनेर स्वतः मान्न हुँदैन।
नशा नलाग्नुको अर्थ जोखिमरहित हुनु होइन
CBD बाट पनि अनिच्छित प्रभावहरू हुन सक्छन्।
यसले निद्रा लाग्ने, पेट तथा आन्द्रासम्बन्धी समस्या वा भोकमा परिवर्तन जस्ता असर गर्न सक्छ। अझ महत्त्वपूर्ण कुरा, CBD ले केही औषधिहरूसँग अन्तरक्रिया गर्न सक्छ।
उत्पादनको गुणस्तर पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
व्यावसायिक रूपमा “CBD” भनेर लेबल गरिएको उत्पादनमा लेबलमा दाबी गरिएको मात्रा वा पदार्थ ठ्याक्कै नहुन पनि सक्छ, यदि त्यो उचित मापदण्डअनुसार उत्पादन र परीक्षण गरिएको छैन भने।
THC र CBD
THC
नशा उत्पन्न गर्न सक्छ
CB1 गतिविधिसँग बलियो सम्बन्ध हुन्छ
क्यानाबिसको “हाई” उत्पन्न गर्न सक्छ
चिकित्सकीय प्रयोग पनि छन् र अनिच्छित प्रभाव पनि हुन सक्छन्
CBD
THC जस्तो नशा उत्पन्न गर्दैन
यसका जैविक क्रियाहरू फरक र बढी जटिल छन्
विशेष परिस्थितिमा प्रमाणित चिकित्सकीय प्रयोग छ
यसबाट पनि अनिच्छित प्रभाव र औषधिसँग अन्तरक्रिया हुन सक्छ
फरक यौगिक।
फरक प्रभाव।
फरक प्रमाण।
यो भिन्नता बुझ्नु भनेको:
THC = मनोरञ्जनका लागि
CBD = औषधिका लागि
भन्नुभन्दा धेरै उपयोगी हुन्छ।
दुवै औषधीय रूपमा सक्रिय यौगिक हुन्, र दुवैलाई प्रमाणका आधारमा बुझ्नुपर्छ।
अब → THC र CBD भन्दा बाहिर हेरौं—किनकि क्यानाबिसको रसायन यी दुई यौगिकमै सीमित छैन।
०५
THC र CBD भन्दा पनि धेरै
क्यानाबिसको रसायन केवल दुई क्यानाबिनोइडमा सीमित छैन।
THC र CBD को चर्चा सबैभन्दा धेरै हुन्छ, तर यी क्यानाबिसको रासायनिक संरचनाको एउटा भाग मात्र हुन्।
क्यानाबिसले अन्य धेरै क्यानाबिनोइडहरू, साथै टर्पिन, फ्लेभोनोइड र अन्य यौगिकहरू उत्पादन गर्छ।
अन्य क्यानाबिनोइडहरू
अनुसन्धानकर्ताहरूले क्यानाबिसमा धेरै प्रकारका क्यानाबिनोइड पहिचान गरेका छन्।
केही तुलनात्मक रूपमा बढी मात्रामा पाइन्छन्। अरू भने निकै कम मात्रामा पाइन्छन्।
उदाहरणका लागि:
CBG — cannabigerol (क्यानाबिगेरोल)
CBC — cannabichromene (क्यानाबिक्रोमिन)
CBN — cannabinol (क्यानाबिनोल)
यी यौगिकहरूमाथि अनुसन्धान भइरहेको छ, तर प्रत्येकबारे उपलब्ध प्रमाणको मात्रा र गुणस्तर धेरै फरक छ।
त्यसैले एउटा सामान्य गल्तीबाट बच्नुपर्छ:
कुनै क्यानाबिनोइड अस्तित्वमा छ भन्दैमा त्यसको प्रमाणित चिकित्सकीय प्रयोग छ भन्ने हुँदैन।
टर्पिन
टर्पिन वनस्पति जगतभरि पाइने सुगन्धित यौगिकहरू हुन्।
यिनले क्यानाबिसका विभिन्न प्रकारको गन्ध र स्वादमा योगदान गर्छन्।
तपाईंले प्रायः सुन्न सक्ने केही टर्पिन:
MYRCENE — मर्सिन
LIMONENE — लिमोनेन
PINENE — पाइनेन
LINALOOL — लिनालुल
टर्पिन क्यानाबिसमा मात्र होइन, अन्य धेरै वनस्पति तथा खाद्य पदार्थमा पनि पाइन्छन्।
अनुसन्धानकर्ताहरूले टर्पिनले क्यानाबिसका तयारीहरूको प्रभावलाई परिवर्तन गर्न सक्छ कि सक्दैन भनेर अध्ययन गरिरहेका छन्। तर मानिसमा स्पष्ट रूपमा प्रमाणित भएको भन्दा धेरै अगाडि जाने लोकप्रिय दाबीहरू पनि छन्।
“ENTOURAGE EFFECT” भनेको के हो?
तपाईंले entourage effect भन्ने शब्द सुन्न सक्नुहुन्छ।
यसले क्यानाबिनोइड, टर्पिन तथा क्यानाबिसका अन्य यौगिकहरू मिलेर काम गर्दा अलग-अलग यौगिकले गर्ने प्रभावभन्दा फरक प्रभाव उत्पन्न हुन सक्छ भन्ने विचार जनाउँछ।
यो एउटा रोचक वैज्ञानिक परिकल्पना हो।
तर यसलाई:
“whole plant” उत्पादन सधैं राम्रो वा बढी प्रभावकारी हुन्छ
भन्ने प्रमाणित नियमका रूपमा लिनु हुँदैन।
बिरुवाको रसायन फरक हुन सक्छ
फरक क्यानाबिस बिरुवामा यौगिकहरूको संयोजन र मात्रा फरक हुन सक्छ।
रासायनिक संरचना यी कारणले पनि फरक पर्न सक्छ:
आनुवंशिकता (GENETICS)
खेतीको अवस्था (GROWING CONDITIONS)
बिरुवाको परिपक्वता (PLANT MATURITY)
प्रशोधन (PROCESSING)
भण्डारण (STORAGE)
त्यसैले हेर्दा उस्तै देखिने दुई क्यानाबिस उत्पादनले पनि फरक व्यवहार गर्न सक्छन्।
नाम मात्र पर्याप्त हुँदैन।
कुनै cultivar को नाम वा बजारमा प्रयोग गरिएको नामले उत्पादनभित्र वास्तवमा के छ भन्ने सबै कुरा बताउँदैन।
औषधि र अनुसन्धानका लागि अझ उपयोगी प्रश्नहरू हुन्:
कुन-कुन यौगिक छन्?
कति मात्रामा छन्?
उत्पादन कत्तिको एकरूप छ?
जुन उद्देश्यका लागि प्रयोग गरिँदैछ, त्यसका लागि कस्तो प्रमाण उपलब्ध छ?
क्यानाबिस रासायनिक रूपमा जटिल छ। हाम्रा दाबीहरू उपलब्ध प्रमाणभन्दा अगाडि जानु हुँदैन।
अब → अनुभव परिवर्तन गर्ने अर्को महत्त्वपूर्ण कुरा हेरौं: क्यानाबिस शरीरमा कसरी प्रवेश गर्छ।
०६
क्यानाबिस शरीरमा कसरी प्रवेश गर्छ
क्यानाबिस प्रयोग गर्ने तरिकाले शरीरमा यसको प्रभाव कसरी पर्छ भन्ने बदलिन्छ।
एउटै क्यानाबिनोइडले पनि शरीरमा कसरी प्रवेश गर्छ भन्ने आधारमा फरक अनुभव गराउन सक्छ।
यसलाई route of administration — प्रयोग वा शरीरमा प्रवेश गर्ने मार्ग भनिन्छ।
यो मार्गले महत्त्वपूर्ण कुराहरूमा असर गर्छ:
प्रभाव कति छिटो सुरु हुन्छ
प्रभाव कति तीव्र हुन सक्छ
प्रभाव कति समयसम्म रहन सक्छ
र अनुभव कत्तिको अनुमान गर्न सकिने हुन्छ।
सासबाट लिने — INHALATION
क्यानाबिसलाई धूम्रपान वा vaporization मार्फत सासबाट लिन सकिन्छ।
क्यानाबिनोइडहरू फोक्सो हुँदै रक्तप्रवाहमा तुलनात्मक रूपमा छिटो प्रवेश गर्छन्।
प्रभाव सुरु हुने समय (ONSET): सामान्यतया छिटो
अवधि (DURATION): मुखबाट सेवन गरिएको क्यानाबिसको तुलनामा सामान्यतया छोटो
छिटो प्रभाव सुरु हुँदा त्यसलाई चाँडै महसुस गर्न सजिलो हुन सक्छ। तर सासबाट लिनुका जोखिम पनि छन्। धूम्रपान गर्दा फोक्सो combustion अर्थात् जलाउँदा उत्पन्न हुने पदार्थहरूको सम्पर्कमा आउँछ, जबकि vaping का पनि आफ्नै श्वासप्रश्वास तथा उत्पादन-सुरक्षासम्बन्धी जोखिमहरू हुन्छन्।
मुखबाट सेवन — ORAL
क्यानाबिसका क्यानाबिनोइडहरू खानेकुरा, पेय पदार्थ, क्याप्सुल वा निलेर सेवन गरिने अन्य उत्पादनबाट लिन सकिन्छ।
यी पाचन प्रणाली हुँदै शरीरमा जान्छन् र रक्तसञ्चारमा पुग्नुअघि कलेजो हुँदै जान्छन्।
यसको अर्थ:
प्रभाव सुरु हुन बढी समय लाग्छ
र
प्रभाव लामो समयसम्म रहन सक्छ।
यहाँ THC विशेष रूपमा महत्त्वपूर्ण छ। THC कलेजो हुँदै जाँदा यसको केही भाग 11-hydroxy-THC भनिने metabolite मा परिवर्तन हुन्छ। यो पनि psychoactive हुन्छ।
त्यसैले खानेकुरामार्फत लिइएको THC र सासबाट लिइएको THC को अनुभव निकै फरक हुन सक्छ।
जिब्रोमुनि र गालाभित्र — SUBLINGUAL & BUCCAL
केही उत्पादनहरू:
जिब्रोमुनि राख्न — sublingual
वा
गालाको भित्री भागमा राख्न — buccal
बनाइएका हुन्छन्।
केही यौगिक मुखभित्रका तन्तुबाट सोसिन सक्छन्। तर निलिएको भाग भने मुखबाट सेवन गरिएको उत्पादनकै मार्ग हुँदै शरीरमा जान्छ।
छालामा प्रयोग — TOPICAL
Topical उत्पादनहरू छालामा लगाइन्छन्।
क्रिम, लोशन र बाम यसका उदाहरण हुन्।
यिनको उद्देश्य सामान्यतया स्थानीय प्रभाव दिनु हो, यद्यपि शरीरले कति सोस्छ भन्ने कुरा उत्पादनको formulation मा धेरै निर्भर गर्छ।
Transdermal उत्पादन भने फरक हुन्छ। यसलाई छाला पार गरेर यौगिकहरू शरीरको रक्तसञ्चारमा पुर्याउने उद्देश्यले विशेष रूपमा बनाइएको हुन्छ।
प्रयोगको मार्ग किन महत्त्वपूर्ण छ?
THC को एउटै मात्रा विचार गरौं।
सासबाट लिइयो भने प्रभाव छिटो देखिन सक्छ।
निलेर सेवन गरियो भने सुरुमा थोरै मात्र प्रभाव महसुस हुन सक्छ र पछि प्रभाव बढी तीव्र हुन सक्छ।
खाने उत्पादनहरूमा यो ढिलाइ विशेष रूपमा महत्त्वपूर्ण हुन्छ। पहिलो मात्रा प्रभावकारी हुनुअघि नै थप सेवन गर्दा अनपेक्षित रूपमा धेरै THC शरीरमा पुग्न सक्छ।
त्यसैले क्यानाबिस औषधिबारे बुझ्दा केवल:
“यसमा THC वा CBD कति छ?”
भन्ने प्रश्न मात्र पर्याप्त हुँदैन।
हामीले यो पनि सोध्नुपर्छ:
“यो शरीरमा कसरी पुर्याइँदैछ?”
यौगिक + मात्रा + प्रयोगको मार्ग = प्रभाव निर्धारण गर्ने कारकहरूको हिस्सा
क्यानाबिस शरीरमा कसरी प्रवेश गर्छ भन्ने कुराले त्यसपछि के हुन्छ भन्ने बदल्छ।
०७
मात्रा, शक्ति र प्रतिक्रिया
एउटै क्यानाबिस उत्पादनले फरक व्यक्तिलाई फरक तरिकाले असर गर्न सक्छ।
क्यानाबिसको प्रभाव कुनै उत्पादनमा THC वा CBD छ कि छैन भन्ने कुरामा मात्र निर्भर हुँदैन।
तीनवटा कुरा विशेष रूपमा महत्त्वपूर्ण छन्:
मात्रा • शक्ति • व्यक्तिगत प्रतिक्रिया
यी एकअर्कासँग सम्बन्धित छन्—तर एउटै कुरा होइनन्।
मात्रा — DOSE
Dose अर्थात् मात्रा भनेको व्यक्तिले वास्तवमा प्राप्त गर्ने कुनै पदार्थको परिमाण हो।
उदाहरणका लागि, दुई उत्पादनमा THC को concentration एउटै हुन सक्छ। तर कसैले एउटा उत्पादन बढी मात्रामा सेवन गर्यो भने उसले ठूलो dose प्राप्त गर्छ।
क्यानाबिसमा उत्पादन सही रूपमा मापन वा label गरिएको छैन भने वास्तविक dose बुझ्न कहिलेकाहीँ कठिन हुन सक्छ।
शक्ति — POTENCY
Potency ले उत्पादनमा रहेका सक्रिय यौगिकहरूको concentration अर्थात् कति सघन वा शक्तिशाली छ भन्ने जनाउँछ।
THC को उच्च प्रतिशत भएको क्यानाबिस फूल, कम प्रतिशत भएको फूलको तुलनामा THC का हिसाबले बढी potent हुन्छ।
तयार गरिएका उत्पादनमा potency लाई प्रति unit वा serving मा कति milligram THC वा CBD छ भनेर पनि उल्लेख गर्न सकिन्छ।
यसबाट एउटा महत्त्वपूर्ण भिन्नता बुझ्न सकिन्छ:
Potency ले कुनै चीज कति concentrated छ भन्ने बताउँछ।
Dose ले वास्तवमा कति मात्रा लिइयो भन्ने बताउँछ।
प्रतिक्रिया — RESPONSE
अब आउँछ—मानिस।
एउटै dose लिएका दुई व्यक्तिले ठ्याक्कै एउटै प्रभाव अनुभव नगर्न सक्छन्।
प्रतिक्रियामा असर पार्न सक्ने केही कारकहरू:
पहिलेको क्यानाबिस प्रयोग र tolerance
शरीर र metabolism
शरीरमा प्रवेश गर्ने मार्ग
अन्य औषधि वा पदार्थ
स्वास्थ्य अवस्था
उत्पादनको रासायनिक संरचना
वातावरण र अपेक्षा
Tolerance परिवर्तन हुन सक्छ
THC को बारम्बार प्रयोग गर्दा केही व्यक्तिमा tolerance विकसित हुन सक्छ। अर्थात् पहिले जति प्रभाव दिने मात्रा पछि कम प्रभावकारी महसुस हुन सक्छ।
क्यानाबिसको प्रयोग घट्दा वा रोकिँदा tolerance पनि परिवर्तन हुन सक्छ।
त्यसैले कुनै व्यक्तिको विगतको अनुभवले भविष्यमा पनि उसले ठ्याक्कै त्यही प्रतिक्रिया दिन्छ भन्ने ग्यारेन्टी गर्दैन।
बढी भनेको सधैं राम्रो होइन
क्यानाबिसलाई औषधिका रूपमा बुझ्दा यो विशेष रूपमा महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
बढी शक्तिशाली उत्पादन वा ठूलो dose ले स्वचालित रूपमा बढी therapeutic benefit दिन्छ भन्ने हुँदैन।
Exposure बढ्दा अनावश्यक प्रभावहरूको सम्भावना पनि बढ्न सक्छ।
त्यसैले जिम्मेवार cannabis medicine को सुरुवात:
“सबैभन्दा शक्तिशाली उत्पादन कुन हो?”
भन्ने प्रश्नबाट हुँदैन।
बरु यौगिक, मात्रा, potency, प्रयोगको मार्ग, व्यक्ति र प्रयोगको उद्देश्य बुझेर सुरु हुन्छ।
क्यानाबिसप्रतिको प्रतिक्रिया व्यक्तिगत हुन्छ।
उत्पादन + मात्रा + प्रयोगको मार्ग + व्यक्ति = प्रतिक्रिया
यो समीकरण जानाजानी सरल बनाइएको हो—तर यसले एउटा महत्त्वपूर्ण सिद्धान्त बुझाउँछ।
Label ले उत्पादनको जानकारी दिन्छ।
तर त्यसले व्यक्तिको प्रतिक्रिया पूर्ण रूपमा अनुमान गर्न सक्दैन।
Potency बुझ्नु महत्त्वपूर्ण छ। तर व्यक्तिको प्रतिक्रिया बुझ्नु अझ महत्त्वपूर्ण छ।.
०८
चिकित्सा प्रमाण कहाँ छ?
क्यानाबिससम्बन्धी सबै स्वास्थ्य दाबीलाई समान स्तरको वैज्ञानिक प्रमाणले समर्थन गर्दैन।
क्यानाबिस लामो समयदेखि औषधीय रूपमा प्रयोग हुँदै आएको छ।
तर आधुनिक चिकित्साले अर्को प्रश्न सोध्छ:
प्रमाणले के देखाउँछ?
यो भिन्नता महत्त्वपूर्ण छ, किनकि क्यानाबिसलाई धेरै प्रकारका लक्षण र स्वास्थ्य अवस्थाका लागि उपयोगी भनेर प्रचार गरिन्छ।
केही प्रयोगका लागि अर्थपूर्ण clinical evidence उपलब्ध छ।
केहीबारे अझै अनुसन्धान भइरहेको छ।
र केही दाबीका पछाडि भरपर्दो प्रमाण निकै कम छ।
स्थापित वा बलियो प्रमाण
क्यानाबिसबाट बनेका वा cannabinoid औषधिहरूले केही निश्चित अवस्थामा स्थापित भूमिका पाएका छन्।
उदाहरणका लागि cannabinoid औषधिहरूको प्रयोग:
केही दुर्लभ प्रकारका epilepsy syndrome
chemotherapy का कारण हुने nausea र vomiting
र केही अन्य लक्षण वा अवस्थाहरूमा, जहाँ विशेष cannabinoid preparation ले लाभ देखाएको छ।
महत्त्वपूर्ण कुरा:
कुनै निश्चित अवस्थाका लागि कुनै निश्चित cannabinoid उत्पादनको प्रमाण हुनुको अर्थ हरेक cannabis उत्पादनले त्यही परिणाम दिन्छ भन्ने होइन।
विकास हुँदै गरेको प्रमाण
Cannabinoid हरूबारे धेरै क्षेत्रमा अनुसन्धान जारी छ, जस्तै:
दुखाइ
निद्रा
चिन्ता
स्नायु प्रणालीसम्बन्धी अवस्था
सुन्निने वा inflammation सम्बन्धी अवस्था
र अन्य विषयहरू।
केही अध्ययनले आशाजनक परिणाम देखाउन सक्छन्। तर समग्र प्रमाण अझै अनिश्चित, मिश्रित वा कुन अवस्था र कुन उत्पादन प्रयोग गरिएको हो भन्ने कुरामा निर्भर हुन सक्छ।
अपर्याप्त प्रमाण
त्यसपछि यस्ता दाबीहरू पनि छन्, जसका लागि राम्रो clinical evidence निकै सीमित छ वा उपलब्ध छैन।
यसको अर्थ त्यो कुरा काम गर्दैन भनेर प्रमाणित भयो भन्ने होइन।
यसको अर्थ:
त्यसले काम गर्छ भन्नका लागि हामीसँग अझै पर्याप्त भरपर्दो प्रमाण छैन।
यो एउटा महत्त्वपूर्ण वैज्ञानिक भिन्नता हो।
Marketing प्रमाण होइन
कुनै व्यक्तिको testimonial उसको आफ्नै अनुभवका लागि अर्थपूर्ण हुन सक्छ।
परम्परागत प्रयोग ऐतिहासिक र सांस्कृतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ।
Laboratory experiment ले रोचक biological effect देखाउन सक्छ।
Animal study ले थप अनुसन्धान गर्नुपर्ने आधार दिन सक्छ।
तर यीमध्ये कुनै एउटा कुराले मात्र कुनै उत्पादनले मानिसमा रोगलाई सुरक्षित र प्रभावकारी रूपमा उपचार गर्छ भन्ने स्थापित गर्दैन।
अझ राम्रो प्रश्न सोधौं
Medical cannabis सम्बन्धी कुनै दाबी देख्दा सोधौं:
कुन स्वास्थ्य अवस्थाको अध्ययन गरिएको थियो?
कुन cannabinoid वा उत्पादन प्रयोग गरिएको थियो?
कति dose र कुन route अध्ययन गरिएको थियो?
अनुसन्धान मानिसमा गरिएको थियो?
प्रमाण कति बलियो र कति consistent छ?
कस्ता जोखिम वा adverse effects देखिए?
प्रमाण दाबीअनुसार हुनुपर्छ।
हामीले:
“क्यानाबिसले दुखाइको उपचार गर्छ।”
भन्नबाट जोगिनुपर्छ,
जबकि वास्तविक प्रमाणले कुनै निश्चित प्रकारको दुखाइ, निश्चित patient population, निश्चित cannabinoid preparation र निश्चित outcome सँग सम्बन्धित धेरै साँघुरो दाबीलाई मात्र समर्थन गरेको हुन सक्छ।
सम्भव हुनु प्रमाणित हुनु होइन।
आशाजनक हुनु स्थापित हुनु होइन।
यो cannabis medicine को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सिद्धान्तहरूमध्ये एक हो।
राम्रो cannabis education ले यसको सम्भावनामा जति चासो राख्छ, प्रमाणका सीमाहरूमा पनि त्यति नै चासो राख्नुपर्छ।
०९
औषधि, मेडिकल क्यानाबिस र वेलनेस उत्पादनहरू
“क्यानाबिस समावेश छ” भन्दैमा त्यो स्वतः “औषधि” हुँदैन।
क्यानाबिसको बजार विकसित हुँदै जाँदा विद्यार्थीहरूले विभिन्न प्रकारका उत्पादनहरू देख्नेछन्, जसमा यस्ता शब्दहरू लेखिएका हुन सक्छन्:
medical · therapeutic · wellness · natural · CBD · hemp
यी शब्दहरू उस्तै सुनिन सक्छन्, तर तिनको अर्थ अनिवार्य रूपमा एउटै हुँदैन।
यो भिन्नता बुझ्नु भविष्यका बिरामी, पेशाकर्मी र उद्यमीहरूका लागि विशेष महत्त्वपूर्ण छ।
CANNABINOID औषधिहरू
केही औषधिमा cannabinoids वा cannabis बाट प्राप्त compounds हुन्छन् र तिनलाई standardized pharmaceutical products का रूपमा विकास गरिएको हुन्छ।
तिनमा यस्ता विशेषता हुन सक्छन्:
निश्चित active ingredients
एकरूप strength
गुणस्तर र उत्पादनसम्बन्धी standards
निश्चित medical indications
र औषधिसम्बन्धी regulatory process मार्फत मूल्याङ्कन गरिएको evidence।
उदाहरणका रूपमा purified CBD वा निश्चित THC-related cannabinoid formulations भएका prescription medicines पर्छन्।
MEDICAL CANNABIS
Medical cannabis भन्ने शब्दको अर्थ अझ व्यापक छ।
देश वा regulatory system अनुसार यसमा cannabis flower, oils, extracts वा अन्य preparations पर्न सक्छन्, जुन आधिकारिक medical pathway मार्फत बिरामीलाई उपलब्ध गराइन्छ।
त्यसैले यसको ठ्याक्कै अर्थ केही हदसम्म सम्बन्धित देशको कानूनमा निर्भर हुन्छ।
कुनै उत्पादन medical cannabis program मार्फत उपलब्ध छ भन्दैमा त्यसले परम्परागत pharmaceutical medicine जस्तै approval process पूरा गरेको छ भन्ने आवश्यक छैन।
WELLNESS उत्पादनहरू
Cannabis वा hemp बाट प्राप्त ingredients भएका उत्पादनहरू wellness का नाममा पनि बजारमा आउँछन्।
यस्ता उत्पादनलाई relaxation, sleep, recovery वा सामान्य wellbeing का लागि प्रचार गरिएको हुन सक्छ।
तर:
Wellness सम्बन्धी दाबी स्वतः medical claim हुँदैन।
कुनै कम्पनीले आफ्नो उत्पादनले कुनै रोगको उपचार गर्छ, रोक्छ वा निको पार्छ भनेर दाबी गर्छ भने त्यो सामान्य wellness product को marketing भन्दा निकै फरक कुरा हो—र त्यसले फरक regulatory requirements निम्त्याउन सक्छ।
गुणस्तर अझै पनि महत्त्वपूर्ण छ
उत्पादन जुनसुकै category मा परे पनि केही महत्त्वपूर्ण प्रश्न उस्तै रहन्छन्:
यसमा वास्तवमा के छ?
कति THC वा CBD छ?
यसको testing गरिएको छ?
Label मा दिइएको जानकारी सही छ?
Contaminants हुन सक्छन्?
गरिएका दाबीलाई कुन evidence ले समर्थन गर्छ?
यही ठाउँमा medicine, consumer protection र regulation एकअर्कासँग जोडिन्छन्।
भविष्यका उद्यमीहरूका लागि
यो भिन्नता विशेष रूपमा महत्त्वपूर्ण छ।
Cannabis व्यवसायले वैज्ञानिक सम्भावनालाई जिम्मेवारीपूर्वक medical promise मा बदल्न मिल्दैन।
उदाहरणका लागि:
“contains CBD”
र
“treats anxiety”
आधारभूत रूपमा फरक दाबी हुन्।
दोस्रो दाबीका लागि evidence आवश्यक हुन्छ र कुन jurisdiction मा उत्पादन बेचिँदैछ भन्ने आधारमा त्यसले महत्त्वपूर्ण regulatory consequences ल्याउन सक्छ।
कसैले कुनै उत्पादनलाई औषधि भनेर बजारमा प्रचार गर्दैमा त्यो औषधि हुँदैन।
Product · Evidence · Claim · Regulation
यी चारवटा कुरा सधैं एकअर्कासँग जोडिएका रहनुपर्छ।
क्यानाबिस उत्पादनभित्र के छ भन्ने कुरा जति महत्त्वपूर्ण छ, त्यस उत्पादनले के गर्छ भनेर तपाईंले के भन्नुहुन्छ भन्ने कुरा पनि लगभग त्यत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ।
१०
क्यानाबिस औषधिका लागि प्रमाण आवश्यक छ
क्यानाबिस औषधि बुझ्नु भनेको यसको सम्भावना र सीमितता दुवै बुझ्नु हो।
हामीले यो कक्षा एउटा सरल विचारबाट सुरु गरेका थियौँ:
क्यानाबिसले मानव शरीरमा प्रभाव पार्छ, किनकि बिरुवाले उत्पादन गर्ने compounds ले शरीरका biological systems सँग अन्तरक्रिया गर्न सक्छन्।
तर यो सुरुवात मात्र हो।
त्यस्तो अन्तरक्रिया हुन्छ भन्ने थाहा पाउँदैमा क्यानाबिसले कुनै निश्चित medical condition को उपचार गर्छ भन्ने स्वतः प्रमाणित हुँदैन।
सबै कुरालाई एकसाथ बुझौँ
COMPOUND
THC, CBD र अन्य cannabinoids सबैले एउटै तरिकाले काम गर्दैनन्।
PRODUCT
फरक cannabis products मा compounds को मात्रा र संयोजन धेरै फरक हुन सक्छ।
DOSE
प्राप्त गरिएको मात्राले सम्भावित फाइदा र unwanted effects दुवैलाई प्रभाव पार्छ।
ROUTE
सासबाट लिने, निल्ने वा अन्य तरिकाले cannabinoids प्रयोग गर्दा ती शरीरमा कसरी प्रवेश गर्छन् र कसरी व्यवहार गर्छन् भन्ने कुरा फरक हुन्छ।
PERSON
एउटै cannabis product प्रति फरक व्यक्तिको प्रतिक्रिया फरक हुन सक्छ।
EVIDENCE
Medical claims लाई सम्बन्धित product, condition र intended use का लागि उपयुक्त प्रमाणले समर्थन गर्नुपर्छ।
फाइदा र जोखिम सँगसँगै हुन्छन्
औषधिलाई जोखिम नभएको फाइदाका आधारमा परिभाषित गरिँदैन।
महत्त्वपूर्ण प्रश्न भनेको कुनै निश्चित उपचारले त्यसको intended use का लागि सम्भावित फाइदा र सम्भावित हानिबीच उपयुक्त सन्तुलन दिन्छ कि दिँदैन भन्ने हो।
क्यानाबिसलाई पनि यही तरिकाले हेर्नुपर्छ।
कुनै वस्तुलाई natural, traditional वा cannabis-based भन्दैमा त्यसको प्रभाव र जोखिम बुझ्नुपर्ने आवश्यकता हट्दैन।
बढाइचढाइ नगरी जिज्ञासु बनौँ
Cannabis science निरन्तर विकसित भइरहेको छ।
यसका वैध medical applications छन्।
अनुसन्धानका आशाजनक क्षेत्रहरू छन्।
अझै उत्तर नपाएका प्रश्नहरू छन्।
र प्रमाणभन्दा धेरै अगाडि पुगेका दाबीहरू पनि छन्।
क्यानाबिसबारे राम्रोसँग सिक्ने व्यक्तिले यी चारै अवस्था छुट्याउन सक्नुपर्छ।
सम्भावनालाई सम्मान गर्नुहोस्।
जोखिम बुझ्नुहोस्।
प्रमाणलाई पछ्याउनुहोस्।
यही जिम्मेवार cannabis medicine को आधार हो।
राम्रो विज्ञानले हामीलाई क्यानाबिसको पक्षमा वा विपक्षमा हुन भन्दैन। यसले प्रमाणले वास्तवमा के देखाउँछ भनेर सोध्न भन्छ।
अब तपाईंले CANNABIS MEDICINE बुझ्नुभयो
Cannabis medicine जीवविज्ञानबाट सुरु हुन्छ—र प्रमाणमा निर्भर हुन्छ।
Cannabis मा मानव शरीरलाई प्रभाव पार्न सक्ने compounds हुन्छन्।
तर cannabis medicine बुझ्न THC र CBD छन् भन्ने थाहा पाएर मात्र पुग्दैन।
यसका लागि कुन compound प्रयोग भइरहेको छ, कति मात्रा प्रयोग भइरहेको छ, शरीरमा कसरी प्रवेश गर्छ, कसले प्रयोग गरिरहेको छ, र intended use लाई कुन प्रमाणले समर्थन गर्छ भन्ने बुझ्नुपर्छ।
सम्झनुपर्ने छवटा मुख्य कुरा
THE ENDOCANNABINOID SYSTEM
मानव शरीरले आफ्नै endocannabinoids उत्पादन गर्छ र biological signaling मा संलग्न cannabinoid receptors तथा enzymes हुन्छन्।
THC र CBD फरक छन्
THC ले intoxication उत्पन्न गर्न सक्छ र यसको therapeutic applications पनि छन्। CBD ले THC को characteristic high उत्पन्न गर्दैन, तर यो पनि biologically active हुन्छ र यसको आफ्नै effects, risks तथा drug interactions हुन सक्छन्।
CANNABIS रासायनिक रूपमा जटिल छ
बिरुवामा धेरै cannabinoids, terpenes र अन्य compounds हुन्छन्। तिनका बारेमा उपलब्ध evidence फरक-फरक छ।
ROUTE महत्त्वपूर्ण छ
Inhaled, oral, sublingual/buccal र topical products शरीरमा एउटै तरिकाले व्यवहार गर्दैनन्।
RESPONSE व्यक्तिगत हुन्छ
Product, dose, potency, route र व्यक्ति—यी सबैले अन्तिम प्रभावलाई असर गर्छन्।
CLAIMS का लागि EVIDENCE चाहिन्छ
आशाजनक research, traditional use, testimonials र marketing claims स्थापित clinical evidence सरह हुँदैनन्।
मुख्य विचार
COMPOUND + PRODUCT + DOSE + ROUTE + PERSON + EVIDENCE
↓
सम्भावित फाइदा ↔ सम्भावित जोखिम
सम्भावनालाई सम्मान गर्नुहोस्। जोखिम बुझ्नुहोस्। प्रमाणलाई पछ्याउनुहोस्।
अब हेरौँ, तपाईंलाई कति सम्झना छ।
कक्षा ०६
छोटो परीक्षा
तपाईंले cannabis medicine का आधारभूत कुराहरू बुझ्नुभयो। अब जाँच गरौँ।
१० प्रश्न · करिब ३ मिनेट · जतिपटक चाहनुहुन्छ फेरि प्रयास गर्न सक्नुहुन्छ
१. Cannabis plant ले उत्पादन गर्ने cannabinoids लाई के भनिन्छ?
A. Endocannabinoids
B. Phytocannabinoids
C. Enzymes
D. Receptors
२. मानव शरीरले उत्पादन गर्ने दुईवटा राम्ररी अध्ययन गरिएका endocannabinoids कुन हुन्?
A. THC र CBD
B. CBG र CBN
C. Anandamide (AEA) र 2-AG
D. Myrcene र limonene
३. Cannabis को विशेष “high” सँग सबैभन्दा बढी सम्बन्धित cannabinoid कुन हो?
A. CBD
B. THC
C. CBG
D. CBC
४. CBD बारे सबैभन्दा सही भनाइ कुन हो?
A. CBD को शरीरमा कुनै biological effect हुँदैन।
B. CBD ले प्रचार गरिएका सबै condition को उपचार गर्छ।
C. CBD ले THC जस्तो intoxication गराउँदैन, तर यो biologically active हुन्छ र adverse effects तथा drug interactions हुन सक्छन्।
D. CBD र THC ले शरीरमा ठ्याक्कै एउटै प्रभाव पार्छन्।
५. Terpenes के हुन्?
A. Cannabinoid receptors
B. Cannabis र अन्य धेरै बिरुवामा पाइने aromatic compounds
C. मानव hormones
D. Cannabis seeds
६. Route of administration किन महत्त्वपूर्ण हुन्छ?
A. यसले स्वाद मात्र परिवर्तन गर्छ।
B. यसले plant genetics निर्धारण गर्छ।
C. यसले effect कति छिटो सुरु हुन्छ र कति समय रहन्छ भन्ने कुरामा प्रभाव पार्न सक्छ।
D. यसले हरेक dose लाई समान बनाउँछ।
७. Oral THC को प्रभाव inhaled THC भन्दा फरक किन महसुस हुन सक्छ?
A. Oral products मा cannabinoids हुँदैनन्।
B. Oral THC digestion र liver हुँदै process हुन्छ, जसमा psychoactive 11-hydroxy-THC पनि बन्न सक्छ।
C. Inhaled THC CBD मा परिवर्तन हुन्छ।
D. Oral THC ले तुरुन्तै काम गर्छ।
८. Potency र dose बीच के फरक छ?
A. कुनै फरक छैन।
B. Potency ले concentration जनाउँछ; dose ले शरीरले प्राप्त गर्ने मात्रा जनाउँछ।
C. Potency केवल CBD मा लागू हुन्छ।
D. Dose केवल medicines मा लागू हुन्छ।
९. कुनै विशेष condition मा एउटा cannabinoid preparation उपयोगी भएको evidence ले हरेक cannabis product ले त्यही condition को उपचार गर्छ भन्ने प्रमाणित गर्छ?
A. गर्छ।
B. गर्दैन।
१०. Cannabis सम्बन्धी medical claim हेर्दा सबैभन्दा राम्रो तरिका कुन हो?
A. धेरै customers ले दोहोर्याए भने विश्वास गर्ने।
B. Natural product भएकाले सुरक्षित हुन्छ भन्ने मान्ने।
C. सबै cannabis research अस्वीकार गर्ने।
D. कुन product अध्ययन गरिएको थियो, कुन condition का लागि, कुन dose र route मा, र evidence कति बलियो छ भनेर सोध्ने।
नतिजा
८–१० · उत्कृष्ट
तपाईंले cannabis medicine का आधारभूत सिद्धान्त र evidence को महत्त्व बुझ्नुभएको छ।
५–७ · लगभग पुग्नुभयो
तपाईंले मुख्य अवधारणाहरू बुझ्नुभएको छ। छुटेका भागहरू फेरि हेर्नुहोस् र पुनः प्रयास गर्नुहोस्।
०–४ · फेरि एकपटक हेर्नुहोस्
कक्षा ०६ मा फर्केर आधारभूत कुराहरू फेरि पढ्नुहोस्। कुनै penalty छैन र प्रयासको सीमा छैन।
उत्तर जाँच्नुहोस्
१ B · २ C · ३ B · ४ C · ५ B · ६ C · ७ B · ८ B · ९ B · १० D